Kentsel Dönüşüm

Kentsel dönüşümde asbest tehlikesi!

Türkiye’de her yıl 500 bin konutun yenilenmesi hedefleniyor. Binaların yıkımında tespit edilen asbestin insan sağlığını olumsuz yönde etkilediği tespit edildi. Uzmanlar, kentsel dönüşümün kansere dönüşebileceğini açıkladı.

Türkiye’de her yıl 500 bin konutun yenilenmesi hedefleniyor. 2012´de kentsel dönüşüm yasası ile başlayan yıkımların sağlığı olumsuz etkilediği ortaya çıktı. 

 

Kanserojen bir mineral olan asbestin kullanımının insan sağlığına zarar verdiği belirlendi.  2010´dan önce yapılan binaların yıkımı sırasında yüksek miktarda asbest tespit edildi. Uzmanlar, ‘Türkiye´de binalar yıkılırken asbest araştırması yapılmasının zorunlu olduğunu, yoksa kentsel dönüşümün kansere dönüşebileceğini’ açıklandı. 

 

Asbest Söküm Uzmanı Yüksek Makine Mühendisi Özcan Suretti, Asbest maddesinin aşınmaya, ısıya ve kimyasal maddelere karşı gösterdiği yüksek direnç nedeniyle değişik imalatlarda ve yapı malzemelerinde kullanıldığını vurguladı. Suretti, “Asbestin dayanıklılığı keşfedildikçe, sanayide ve yapı işlerinde kullanım alanları hızla arttı ve vazgeçilmez bir malzeme oldu. Ancak asbest minerallerinin kanserojen olduğunun fark edilmesiyle bu maddeden vazgeçildi. Artık kullanımı da yasaklandığı için tehlike kalmadı diye düşünülüyor. Ancak asıl tehlike yeni başladı. Asbest lifleri, üretilen eşya veya binalarda yapı malzemesi içinde hapsedildiğinden solunan havaya karışma yüzdesi çok düşüktü. Ancak şehir merkezinde bir bina yıkılıyorsa, ortama yayılan asbest lifleri kontrolsüz kalır. O zaman bu lifleri kim kontrol edecek? Bu çok ciddi bir sorun'' şeklinde konuştu.

 

Binaların kendisine ait olan bir biyolojileri bulunduğunu, buna ‘yapı biyolojisi’ denildiğini aktaran TMMOB Kimya Mühendisleri Odası Ege Bölge Şubesi Yönetim Kurulu Başkanı Saadet Çağlın ise “Binaların içinde bizim fark etmediğimiz; radyasyon, karbonmonoksit, radon gazı, kükürtdioksitler, mikroorganizmalar, asbest, sigara dumanı, formaldehit, haşereler, azot oksitleri gibi kirleticiler ve kimyasal zararlılar var. Doğal olarak kentsel dönüşüm yıkımları esnasında, söz konusu olan binaların dışarı aktaracağı tüm bu zararlıları da hesaba katarak önlem almak gerekir. Bu sebeple kentsel dönüşümdeki en büyük tehlike, asbest temizlenmeden kontrolsüzce yapılan yıkımlar ve asbestli malzemelerin güvenli olarak lisanslı tesislere gönderilmeyip, çöplüklere ve dere kıyılarına boşaltılmasıdır'' dedi.

 

İzmir Tabip Odası Çevre Komisyonu Başkanı Dr. Oya Otyıldız, herhangi bir binanın sökümü ya da yıkımını yapacak firmaların öncelikle binanın asbest ölçümünü yaptırması gerektiğini vurguladı. Otyıldız şu şekilde konuştu: “Yıkımı gerçekleştirecek olan ve 1990´dan önce yapılan her binada asbest var. Asbesti tespit etmek ve ona göre yıkımı yapmak da yeterli değil. Çünkü bu tehlikeli atığın nasıl imha edileceği bile sorun. İzmir´de asbest uzmanı olup olmadığını da bilmiyoruz. Asbest sökümünün yapılması için gereken eğitimi de İş Sağlığı ve Güvenliği Enstitüsü Müdürlüğü (İSGÜM) vermek zorunda. Ülkenin birçok konusunda olduğu gibi bu konuda da bir başıboşluk ve umursamazlık var. Oysa asbest başta mezotelyoma (Akciğer zarı kanseri) ve akciğer kanseri olmak üzere solunum yolu hastalıklarına neden oluyor.”

 

Halk Sağlığı Uzmanı Prof. Dr. Ali Osman Karababa, Asbest lifleri solunduğunda mezotelyoma, akciğer kanseri gibi hastalıklara neden olduğunu, ayrıca larinks, kolon ve kadında yumurtalık kanserlerine de yol açabileceğini belirtti. Karababa, “Konut yıkımında önce uzmanlarca binada asbest olup olmadığı değerlendirilmeli, varsa binadaki asbest kaynakları saptanmalı, bunlar özel donanımlı personel tarafından binadan uzaklaştırılmalı, bina daha sonra yıkılmalıdır. Aksi durumda hem yıkım ekibinde çalışanların hem de çevredeki insanların sağlığı tehlikeye atılmış olur” ifadelerini kullandı. 

 

TMMOB Çevre Mühendisleri Odası İzmir Şubesi Başkanı Emine Helil İnay Kınay ise inaların yıkılması sonucu oluşan inşaat ve hafriyat atıklarının uygun şekilde geri dönüşümü veya bertaraf edilmesinin gerekliliğinden bahsetti. 

 

 

 

Sözcü