Emlak Terimleri

Sit alanlarında neler yapılabilir?

Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları arasında sit alanı içinde bulunan taşınmaz kültür varlıkları da bulunuyor. Peki, 2863 sayılı kanun gereğince sit alanlarında neler yapılabilir? Sit alanlarında neler yapılamaz?

Sit alanlarında neler yapılabilir?

Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları arasında sit alanı içinde bulunan taşınmaz kültür varlıkları da bulunuyor. 


Sit alanları, tarih öncesinden günümüze kadar gelen çeşitli medeniyetlerin ürünü olup, yaşadıkları devirlerin sosyal, ekonomik, mimari ve benzeri özelliklerini yansıtan kent ve kent kalıntıları, kültür varlıklarının yoğun olarak bulunduğu sosyal yaşama konu olmuş veya önemli tarihi hadiselerin cereyan ettiği yerler ve tespiti yapılmış tabiat özellikleri ile korunması gerekli alanlar olarak karşımıza çıkıyor. Peki sit alanlarında neler yapılabilir? Sit alanlarında neler yapılamaz?


Sit alanları yasası olan 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu gereğince, sit alanlarında neler yapılıp yapılamayacağı sit alanının türüne ve derecesine göre değişkenlik gösteriyor.


Sit alanları yapılaşma koşulları..

A.) Arkeolojik sit alanı yapılaşma koşulları

Sit alanlarında yapılaşma verilecek yapılaşma izni, sit alanlarının türüne ve derecesine göre değişkenlik gösteriyor. Arsanızın hangi sit alanı ve derecesi içerisinde yer aldığını öğrenerek, yapılaşma izin koşullarını da tespit edebilirsiniz.


I. Derece Arkeolojik Sit: 

Korumaya yönelik bilimsel çalışmalar dışında aynen korunacak sit alanlarıdır. Bu alanlarda, kesinlikle hiçbir yapılaşmaya izin verilmiyor. İmar planlarında aynen korunacak sit alanı olarak belirlenmesine, bilimsel amaçlı kazıların dışında hiçbir kazı yapılamıyor.


II. Derece Arkeolojik Sit: 

Korunması gereken, ancak koruma ve kullanma koşulları koruma kurulları tarafından belirlenecek, korumaya yönelik bilimsel çalışmalar dışında aynen korunacak sit alanlarıdır. Bu alanlarda, yeni yapılaşmaya izin verilmiyor.


III. Derece Arkeolojik Sit: 

Koruma - kullanma kararları doğrultusunda yeni düzenlemelere izin verilebilecek arkeolojik alanlardır. 

Bu alanlarda, geçiş dönemi yapılanma koşullarının belirlenmesine, Geçiş dönemi yapılanma koşullarının belirlenmesinde; 

- Öneri yapı yoğunluğunun, mevcut imar planı ile belirlenmiş yoğunluğu aşmamasına, 

- Alana gelecek işlevlerin uyumuna, 

- Gerekli alt yapı uygulamalarına, 

- Öneri yapı gabarilerine, 

- Yapı tekniğine ve malzemesine, Mevcut ve olası arkeolojik varlıkların korunması ve değerlendirilmesini sağlayacak bir biçimde çözümler getirilmesine, karar verildi.


B.)Tarihi sit alanları yapılaşma koşulları

Tarihi Sit: Milli tarihimiz ve askeri harp tarihi açısından önemli tarihi olayların cereyan ettiği ve doğal yapısıyla birlikte korunması gerekli alanlardır. 


Uzun devreli gelişme planı ilgili koruma bölge kurulunca uygun görülünceye kadar zorunlu altyapı uygulamaları dışında, bitki örtüsünü, topografik yapıyı, siluet etkisini bozabilecek, tahribata yönelik hiçbir inşai ve fiziki uygulamada bulunulamıyor.


C.)Kentsel sit alanları yapılaşma koşulları

Kentsel sitler, mimari, mahalli, tarihsel, estetik ve sanat özelliği bulunan ve bir arada bulunmaları sebebiyle teker teker taşıdıkları kıymetten daha fazla kıymeti olan kültürel ve tabii çevre elemanlarının (yapılar, bahçeler, bitki örtüleri, yerleşim dokuları, duvarlar) birlikte bulundukları alanlardır. 


Kentsel sitin ilanından itibaren, üç ay içinde kentsel sit alanlarında koruma amaçlı imar planı elde edilinceye kadar izlenecek kuralları tanımlayan geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartlarının kentsel sitin niteliklerine bağlı olarak koruma bölge kurullarınca belirlenmesine, 

Geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartlarının belirlenmesinde, sitin doku özelliklerine bağlı olarak yoğunluk, kütle, konum, yükseklik, mimari özellikler, yapı malzemesi, renk vb. koşulların tanımlanmasına, 

Kentsel sitlerde geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartları belirlenene kadar; 

a) Yeni imar parseli oluşturmak üzere ifraz ve tevhid yapılamayacağına ancak sınır düzenlemeleri v.b. için gerekli ifraz ve tevhidin yapılabileceği, 

b) Koruma amaçlı imar planında öngörülecek yoğunluk ve kentsel donanım kararları belli olmadığından korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı parseline ilave yeni yapı yapılamayacağı, 

c) Koruma amaçlı imar planı kriterlerini etkileyebilecek nitelik ve yoğunlukta uygulamalara izin verilemeyeceği, 

d) Bulunduğu sokakta ya da imar adasında korunması öngörülen kentsel silüeti olumsuz etkileyebilecek konum ve yükseklikte yeni yapı yapılamayacağı, hususlarının dikkate alınmasının zorunlu olduğuna, 

Yukarıda belirtilen koşullar ile geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartlarına uygun yeni yapılanma talebinin koruma bölge kurulunca değerlendirilmesi için, başvuru dosyasında söz konusu parsel ve çevresindeki yapılar ile dokuya ilişkin bir avan projenin ve fotoğrafların yer aldığı bir etüdün bulunmasının gerektiğine, karar verildi.


D.) Doğal sit alanları yapılaşma koşulları

I. Derece Doğal (Tabii) Sit: 

Bilimsel muhafaza açısından evrensel değeri olan, ilginç özellik ve güzelliklere sahip olması ve ender bulunması nedeniyle kamu yararı açısından mutlaka korunması gerekli olan, korumaya yönelik bilimsel çalışmalar dışında aynen korunacak alanlardır. 


Bu alanlarda, bitki örtüsü, topografya, silüet etkisini bozabilecek, tahribata yönelik hiçbir eylemde bulunulamıyor.


II. Derece Doğal (Tabii) Sit: 

Doğal yapının korunması ve geliştirilmesi yanında kamu yararı gözönüne alınarak kullanıma açılabilecek alanlardır. 

Bu alanlarda, turizm yatırım ve turizm işletme belgeli turistik tesisler ile hizmete yönelik yapılar dışında herhangi bir yapılaşmaya gidilemiyor.


III. Derece Doğal (Tabii) Sit: 

Doğal yapının korunması ve geliştirilmesi yolunda, yörenin potansiyeli ve kullanım özelliği de göz önünde tutularak konut kullanımına da açılabilecek alanlardır.  


Sit alanlarında kamulaştırma nasıl yapılır?


Işıl Seren KESKİN/Emlakkulisi.com