Emlak Terimleri

Vergide uzlaşma nasıl olur?

Vergi mükellefleri, adlarına yapılan tarhiyatı yargıya intikal ettirmeden önce, vergi idaresi ile uzlaşma sürecinde çözebiliyor. Peki, vergide uzlaşma nasıl olur? Uzlaşma nasıl sağlanır? İşte vergi uzlaşmaları..

Vergide uzlaşma nasıl olur?

Vergide uzlaşma, mükelleflerin adlarına yapılan tarhiyatı yargıya intikal ettirmeden önce, vergi idaresi ile tahakkuk edecek vergi ve ceza hususunda anlaşmak için başvurabilecekleri idari bir çözüm yolu olarak nitelendiriliyor. Peki, vergide uzlaşma nasıl yapılır?


Vergi uzlaşmaları tarhiyat öncesi ve sonrası uzlaşma olarak iki farklı şekilde yapılıyor. Peki, Tarhiyat sonrası uzlaşma nedir? Tarhiyat öncesi uzlaşma nedir? Vergi uzlaşma süreci, Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından hazırlanan rehberde şu şekilde sıralanıyor:


Tarhiyat öncesi uzlaşma nedir?

Tarhiyat öncesi uzlaşma anlamı: Tarhiyat öncesi uzlaşma, nezdinde vergi incelenmesine başlanmış mükelleflerin adlarına tarhiyat yapılmadan önce kullanabileceği bir haktır.


Tarhiyat öncesi uzlaşmanın kapsamına; vergi incelemeleri sonucunda bulunan matrah veya matrah farkları üzerine salınacak vergi, resim ve harçlar ile bunlara ilişkin olarak kesilecek vergi ziyaı cezası, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları girmektedir.


Kaçakçılık suç ve cezalarından dolayı vergi ziyaına sebebiyet verilmesi durumunda kesilecek ceza uzlaşma kapsamı dışındadır.


2- UZLAŞMA SÜRECİ

2.1. Uzlaşma Talebi

- Kimler uzlaşma talebinde bulunabilir?

- Mükellef,

- Noterden alınmış vekaletnameye dayanarak mükellefi temsil 

eden kişi,

- Tüzel kişiler, küçükler ve kısıtlılarda ise bunların kanuni 

temsilcileri.


Uzlaşma Talebi Nereye ve Nasıl Yapılmalıdır?

Talep, vergi incelemesini yapan inceleme elemanlarına veya bu 

elemanların bağlı bulunduğu ekip veya grup başkanlığına yazılı olarak yapılmalıdır. Ayrıca uzlaşma talebinin inceleme tutanağında yer alması da ilgili merciye yazılı başvuru yerine geçer.


Uzlaşma talebine ilişkin verilecek dilekçeye; mükellefin adı, soyadı ve adresi, başvuru vekil tarafından yapılıyorsa vekilin adı, soyadı, vekaletname tarih ve numarası, incelemenin ilgili olduğu vergilendirme dönemi yazılmalıdır. 


2.2. Talep Süresi

Nezdinde inceleme yapılan mükellefler incelemenin başlangıcından inceleme ile ilgili son tutanağın düzenlenmesine kadar geçen süre içerisinde her zaman uzlaşma talebinde bulunabilirler. 


İnceleme elemanlarınca yapılacak “uzlaşmaya davet” hallerinde 

ise, davet yazısının mükellefe tebliğinden itibaren en geç on beş gün içerisinde uzlaşma talebinde bulunulabilir. (Ancak incelemenin sonuçlandığı tarihte tarh zamanaşımının sona ermesine üç aydan az bir zaman kalması halinde mükellefe tarhiyat öncesi uzlaşma talebinde bulunup bulunmadığı sorulmaz ve talepte bulunmaya davet edilmez.)


2.3. Uzlaşma Talebinin İncelenmesi ve Uzlaşma Gününün Tespiti 

Mükellefin uzlaşma başvurusundan sonra, talebinin usulüne uygun ve süresi içinde yapıldığının tespit edilmesi üzerine uzlaşma görüşmeleri için gün belirlenir ve mükellef görüşmeye davet edilir. 


Belirlenen uzlaşma gün ve saati, bir yazı ile uzlaşma gününden en az on beş gün önce mükellefe bildirilir veya inceleme tutanağına yazılır. Mükellefin istemesi halinde 

on beş günlük süreye bağlı kalınmadan daha önceki bir tarih uzlaşma günü olarak belirlenebilir.


Belirlenen uzlaşma günü bildirildikten sonra, mükellefin herhangi bir mücbir sebeple toplantıya katılamayacak olması veya komisyonun herhangi bir nedenle toplanamaması hallerinde uzlaşma görüşmesi ya aynı gün belirlenen ya da sonradan belirlenerek mükellefe bildirilecek bir başka tarihe ertelenebilir. 


Tarhiyat sonrası uzlaşma nedir?

Mükelleflerin adlarına yapılan tarhiyatı yargıya intikal ettirmeden önce, vergi idaresi ile tahakkuk edecek vergi ve ceza hususunda anlaşmak için başvurabilecekleri idari bir çözüm yolu "uzlaşma" olarak tanımlanıyor. 


Kamu alacağının kısa sürede tahsilini sağlayan uzlaşma yolu, aynı zamanda mükellefin yargı sürecinde katlanacağı maliyetleri ve bürokratik işlemleri de ortadan kaldırıyor.


Vergide uzlaşma tarhiyat öncesi uzlaşma ve tarhiyat sonrası uzlaşma olmak üzere iki farklı şekilde değerlendiriliyor. Peki tarhiyat sonrası uzlaşma nedir? Tarhiyat sonrası uzlaşma nasıl olur?


Tarhiyat sonrası uzlaşma anlamı: Verginin tarh edilmesi ve cezanın kesilmesinden sonra başvurulabilecek bir yol olduğundan Tarhiyat Sonrası Uzlaşma olarak adlandırılmıştır.


Uzlaşmanın Kapsamı

Tarhiyat sonrası uzlaşmanın kapsamına; vergi daireleri tarafından mükellef adına ikmalen, re’sen veya idarece tarh edilen ve vergi dairelerinin tarha yetkili olduğu bütün vergi, resim ve harçlar ile bunlara ilişkin olarak kesilecek vergi ziyaı cezaları (usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları ile kaçakçılık suç ve cezalarından dolayı vergi ziyaına sebebiyet verilmesi durumunda kesilecek ceza uzlaşma kapsamı dışındadır) girmektedir.


Mükellefler tarafından yasal süresinden sonra verilen beyannameler ile Vergi Usul Kanununun 371 inci maddesine göre pişmanlık talepli olarak kabul edilen ancak şartların ihlali nedeniyle kanuni süresinden sonra verilen beyanname olarak işleme tabi tutulan beyannameler üzerinden tahakkuk fişi ile tahakkuk ettirilen vergilere ilişkin olarak kesilen vergi ziyaı cezaları da uzlaşma kapsamındadır.


İkmalen veya re’sen yapılan tarhiyatlarda mahsup dönemi geçmiş geçici verginin de bulunması ve bu tarhiyata karşı uzlaşma talep edilmesi halinde, uzlaşmanın sağlanması sonucu düzenlenen uzlaşma tutanaklarında (vergi/ceza ihbarnamesinde yer almasa bile) mahsup dönemi geçmiş geçici vergi asıllarına da yer verilecek, uzlaşılan tutarlar uzlaşma tutanaklarına yazılacak ve uzlaşılan tutar için mahsup dönemine kadar gecikme faizi hesaplanacaktır.


Sonraki süreçler:

Uzlaşmaya Davet

Uzlaşma Görüşmesinin Olası Sonuçları 

- Uzlaşmanın Gerçekleşmesi

- Uzlaşmanın Temin Edilememesi

- Uzlaşmanın Gerçekleşmemesi


Vergide uzlaşma sağlanamazsa ne olur?



Işıl Seren KESKİN/Emlakkulisi.com