"AVM'lere özel kokular olmalı"
![](https://cdn.emlakkulisi.com.tr/resim/orjinal/MTI4MzQ1NT-test-haber-bro.jpg)
Sanılanın aksine satın alma kararında görme duyusunun önceliği yok. Süreci tetikleyen duyumsamalar ilginç şekilde kokuyla ilgili...
Psikolojik araştırmalar gösteriyor ki satın alma güdüsünü harekete geçiren yedi temel dürtü var. Tamamı tatmin (doyum) süreciyle ilgili. Fizyolojik ve psikolojik ihtiyaç ilk sırada yer alıyor. Sonra bellekte yer etmiş önermeler giriyor devreye. Geriye kalan şey ise beş duyunun görevini yerine getirmesinden ibaret.
Sanılanın aksine satın alma kararında görme duyusunun önceliği yok. Süreci tetikleyen duyumsamalar ilginç şekilde kokuyla ilgili. Görme hafızası ise daha gelip geçici bir yapıya sahip. Koku ise öyle değil; hem geçmiş zamanla ilgili olarak belleği harekete geçiriyor hem de duyumsama yoluyla hayal dünyasını.
Bu gerçeği keşfeden pazarlama psikologları kokunun illaki parfüm cinsinden olmasını şart koşmuyor. Yapılan araştırmalar görüntünün de bir tür koku duyumsaması ortaya çıkardığını göstermiş. Örneğin kentlerin bile kendine özgü kokusu var. Paris tanımlanamayan bir şekilde "Paris" kokuyor. New York da New York! (İstanbul eskiden Boğaziçi kokusu yayardı, şimdi daha değişik bir kokuya sahip.)
Konuyu inceleyen psikologlar her kentin, her semtin ve nihayet her mekânın bir koku yaydığını söylüyor. Örneğin Londra ile Paris'in kokusu bu yüzden farklıdır. Tabii çevre unsurunu da yok saymamak kaydıyla. (Daha düne kadar Paris'te meraklı safdillere satılan ucuz hediyeliğin boş bir teneke kutu olduğunu çoğu kişi bilir. "Air de Paris"i sonra New Yorklu bir Yahudi girişimci taklit etmiş ve zengin olmuştur.)
Lafı nereye getirmek istiyorum? Belli belirsiz kokuyu insan beyni görsel algılara göre bizzat kendisi yaratıyor. Siz bu gerçeği bilir de ortamı bir şekilde takviye ederseniz üç boyutlu dünyayı bir başka yere taşımış oluyorsunuz. Örneğin bu gizemli algıya aşina din adamları bile inananlara çevre yaratma adına mabetleri abartılı kokularla zenginleştiriyorlar ki görsel objeler ve mekân kavramı insan belleğine iyi yerleşsin.
Her mekânın koku kimliği var
Kokunun satın alma güdüsünü tahrik ettiğini bulan kişi yine bir Parislidir. Dünyanın ilk "shopping mall"u sayılan "Galeries Lafayette"in kurucusu Theophile Bader, 1900'lerin başında yeni açılan Paris Metrosu'nda ilginç bir uygulamaya şahit olmuş: Vagonlar hat üzerindeki "Concorde" istasyonuna gelince içerideki iklim değişiyor ve bir ferahlama duygusu oluşuyormuş. Biraz araştırınca işin sırrını bulmuş. Bu istasyonda hissettirmeden içeriye hafif bir koku verilmekteymiş. O kadar belirsizmiş ki koku, insanda hemen bir dinginlik ve neşe hali yaratmasa anlaşılmayacakmış.
Bu gerçeği gören Bader, kubbeli mağazanın tepesine yerleştirilen bir düzenekle "Lafayette"in içinde koku emisyonuna başlamış hemen. O tarihlerde pek meşhur olan "chypre" kokusu ziyaretçilerde öyle derin izler bırakmış ki yıllar sonra Amerikalı müşteriler bile onun "Galeries Lafayette" kokusu olduğunu derhal anımsamışlar.
Benzer uygulamaları "Quantas Havayolları"nda ve yine Paris'in ünlü zincirlerinden "Auchan"da görüyoruz. Auchan kurulduğu 1961'den itibaren tamamen gizli tuttuğu doğal koku karışımlarıyla mağaza içinde "fresh" bir iklimlendirme yapmış. Kokunun satın alma güdüsünü tetiklediğini görmüş mağaza uzmanları. Sonra benzer uygulamaları Amerika'da "Winn-Dixie" süpermarket zinciri gerçekleştirmiş. Son yıllarda ise "kokuyla kimlik yaratma" uygulaması hemen her yere yayılmış durumda.
AVM'lere özel kokular olmalı
Kapalı mekânlarda kokuların mimari yapıyla ve satılan ürünlerle ilintili olması gerekiyor. En başta gelen prensip, atmosfere verilen kokunun iyice seyreltilmiş ve doğal olması. Bir anlamda kokunun kendi değil, mekânın farklılığını algılamak önemli.
Yapılan araştırmalar belleğe yerleşen koku imajının asla unutulmadığını ve 50 yıl sonra bile hatırlandığını ortaya koymuş.
Önerim, bizde de bu işi bilimsel olarak yapan birilerinin ortaya çıkması. Tüketici bir alışveriş merkezini ya da bir mağazayı özel kokusuyla hemen tanıyacak böylece.
İşte AVM kültürünün yerleşmekte olduğu ülkemizde abartıya kaçmadan mekâna özel kokuların yaratılmasını estetik açıdan anlamlı buluyorum. Örneğin "aromaterapi koku spektrumu"na göre Kanyon "French lilac", İstinyePark ise "Malibu lemon" kokmalı. Uzmanlara göre AVM satışlarını bu iki kokunun artırdığı bilimsel olarak ortaya konmuş.
Nur Demirok/Referans
Sanılanın aksine satın alma kararında görme duyusunun önceliği yok. Süreci tetikleyen duyumsamalar ilginç şekilde kokuyla ilgili. Görme hafızası ise daha gelip geçici bir yapıya sahip. Koku ise öyle değil; hem geçmiş zamanla ilgili olarak belleği harekete geçiriyor hem de duyumsama yoluyla hayal dünyasını.
Bu gerçeği keşfeden pazarlama psikologları kokunun illaki parfüm cinsinden olmasını şart koşmuyor. Yapılan araştırmalar görüntünün de bir tür koku duyumsaması ortaya çıkardığını göstermiş. Örneğin kentlerin bile kendine özgü kokusu var. Paris tanımlanamayan bir şekilde "Paris" kokuyor. New York da New York! (İstanbul eskiden Boğaziçi kokusu yayardı, şimdi daha değişik bir kokuya sahip.)
Konuyu inceleyen psikologlar her kentin, her semtin ve nihayet her mekânın bir koku yaydığını söylüyor. Örneğin Londra ile Paris'in kokusu bu yüzden farklıdır. Tabii çevre unsurunu da yok saymamak kaydıyla. (Daha düne kadar Paris'te meraklı safdillere satılan ucuz hediyeliğin boş bir teneke kutu olduğunu çoğu kişi bilir. "Air de Paris"i sonra New Yorklu bir Yahudi girişimci taklit etmiş ve zengin olmuştur.)
Lafı nereye getirmek istiyorum? Belli belirsiz kokuyu insan beyni görsel algılara göre bizzat kendisi yaratıyor. Siz bu gerçeği bilir de ortamı bir şekilde takviye ederseniz üç boyutlu dünyayı bir başka yere taşımış oluyorsunuz. Örneğin bu gizemli algıya aşina din adamları bile inananlara çevre yaratma adına mabetleri abartılı kokularla zenginleştiriyorlar ki görsel objeler ve mekân kavramı insan belleğine iyi yerleşsin.
Her mekânın koku kimliği var
Kokunun satın alma güdüsünü tahrik ettiğini bulan kişi yine bir Parislidir. Dünyanın ilk "shopping mall"u sayılan "Galeries Lafayette"in kurucusu Theophile Bader, 1900'lerin başında yeni açılan Paris Metrosu'nda ilginç bir uygulamaya şahit olmuş: Vagonlar hat üzerindeki "Concorde" istasyonuna gelince içerideki iklim değişiyor ve bir ferahlama duygusu oluşuyormuş. Biraz araştırınca işin sırrını bulmuş. Bu istasyonda hissettirmeden içeriye hafif bir koku verilmekteymiş. O kadar belirsizmiş ki koku, insanda hemen bir dinginlik ve neşe hali yaratmasa anlaşılmayacakmış.
Bu gerçeği gören Bader, kubbeli mağazanın tepesine yerleştirilen bir düzenekle "Lafayette"in içinde koku emisyonuna başlamış hemen. O tarihlerde pek meşhur olan "chypre" kokusu ziyaretçilerde öyle derin izler bırakmış ki yıllar sonra Amerikalı müşteriler bile onun "Galeries Lafayette" kokusu olduğunu derhal anımsamışlar.
Benzer uygulamaları "Quantas Havayolları"nda ve yine Paris'in ünlü zincirlerinden "Auchan"da görüyoruz. Auchan kurulduğu 1961'den itibaren tamamen gizli tuttuğu doğal koku karışımlarıyla mağaza içinde "fresh" bir iklimlendirme yapmış. Kokunun satın alma güdüsünü tetiklediğini görmüş mağaza uzmanları. Sonra benzer uygulamaları Amerika'da "Winn-Dixie" süpermarket zinciri gerçekleştirmiş. Son yıllarda ise "kokuyla kimlik yaratma" uygulaması hemen her yere yayılmış durumda.
AVM'lere özel kokular olmalı
Kapalı mekânlarda kokuların mimari yapıyla ve satılan ürünlerle ilintili olması gerekiyor. En başta gelen prensip, atmosfere verilen kokunun iyice seyreltilmiş ve doğal olması. Bir anlamda kokunun kendi değil, mekânın farklılığını algılamak önemli.
Yapılan araştırmalar belleğe yerleşen koku imajının asla unutulmadığını ve 50 yıl sonra bile hatırlandığını ortaya koymuş.
Önerim, bizde de bu işi bilimsel olarak yapan birilerinin ortaya çıkması. Tüketici bir alışveriş merkezini ya da bir mağazayı özel kokusuyla hemen tanıyacak böylece.
İşte AVM kültürünün yerleşmekte olduğu ülkemizde abartıya kaçmadan mekâna özel kokuların yaratılmasını estetik açıdan anlamlı buluyorum. Örneğin "aromaterapi koku spektrumu"na göre Kanyon "French lilac", İstinyePark ise "Malibu lemon" kokmalı. Uzmanlara göre AVM satışlarını bu iki kokunun artırdığı bilimsel olarak ortaya konmuş.
Nur Demirok/Referans